”Το Ένδυμα Μνήμη” είναι το πιο εσωτερικό, το περισσότερο βιωματικό και βασισμένο στη μνήμη δημιουργικό μου ταξίδι. Μέσα από αυτό άγγιξα, αναγνώρισα όλα τα δομικά μου στοιχεία, αυτά που με διαμόρφωσαν.
Δε θα ξεχάσω ποτέ τον πατέρα μου να αφηγείται και να μου περιγράφει το ξημέρωμα μίας ημέρας που ακολούθησε τον βίαιο ξεριζωμό των συγγενών, γειτόνων του από τις εστίες τους, από τα σταλινικά “πογκρόμ”. Με φωνή τρεμάμενη – κι ας είχε περάσει μια ζωή από τότε – έλεγε “τα σπίτια ερημωμένα, τα ζώα στους στύλους πεινασμένα διψασμένα αναστατωμένα προκαλούσαν ακόμα μεγαλύτερη ταραχή”. Επίσης, μνημόνευε τη Μούτα Ζωή, μια γυναίκα της πρώτης γενιάς των προσφύγων, η οποία έως το τέλος της νοσταλγούσε τα “παρχάρια τη Σάντας”.
Η γιαγιά μου Ευτυχία εξέφραζε έντονα την οργή της απέναντι στο Στάλιν, λόγο της ελληνικής της υπηκοότητας αποκλείστηκε από το δικαίωμα πρόσβασης στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Την προγιαγιά μου την έβγαλαν οι αρχές από το νοσοκομείο πριν την ώρα της, την επιβίβασαν βίαια σε εμπορικό βαγόνι μαζί με άλλους και την εξόρισαν στα βάθη της Κ. Ασίας. Η γιαγιά μου δε είδε ποτέ ξανά τη μητέρα της. Κρατούσε φυλαγμένο το Πιστοποιητικό θανάτου της, το οποίο μου παρέδωσε.
Ο προπάππος μου χαρακτηρίστηκε ως “κουλάκ” και εξαναγκάστηκε σε ταξίδι χωρίς επιστροφή στη Σιβηρία, επειδή ήχε δέκα αγελάδες.
Η θεία Αγάπη έπλεκε αφράτες μάλλινες μπλούζες. Στο σπίτι της θείας Βάλιας υπήρχε μονίμως μία σωρός από μαλλί, συχνά την παρατηρούσα να στριφογυρίζει το αδράχτι ή να πλέκει μάλλινες κάλτσες.
Όλες αυτές οι μνήμες, εικόνες αφηγήσεις, μαρτυρίες, αλλά και τα ίδια τα αντικείμενα φερμένα από τον Καύκασο, όπως στρώμα, πάπλωμα χωρίς καμία χρηστική αξία, τα μετέτρεψα σε ενδύματα.
Επτά γυναικείες φιγούρες, επτά ρούχα – το κάθε ένα να εμπεριέχει χαρακτηριστικά από κάθε γυναίκα της οικογένειάς μου, απαραίτητα στις μεταβάσεις σε νέους τόπους που γίνονται νέες πατρίδες.
Όλη η προσπάθεια ξεκίνησε, ενισχύθηκε, διατρανώθηκε και πήρε αυτή τη μορφή χάρη στην στήριξη, καθοδήγηση μιας σπουδαίας δασκάλας, της κας Κουτσού Βενετίας. Είμαι πολύ τυχερή που το ζήσαμε παρέα – με δυνάμωσε, με ενθάρρυνε, με προχώρησε, την ευχαριστώ!
“Το Ένδυμα Μνήμη” αποτέλεσε το αντικείμενο της πτυχιακής μου εργασίας στο ΔΙΠΑΕ του Κιλκίς (το 2019), το τελευταίο στάδιο της οποίας ήταν η ενσάρκωση. Ένα βίντεο, με πρωταγωνίστριες τις γυναίκες της οικογένειάς μου, τις ηρωίδες μου, όπου η κάθε μια ενδύθηκε με τα δικά της χαρακτηριστικά στοιχεία.
