Το τελευταίο διάστημα ένιωθα πως χρειάζομαι ανανέωση, έπρεπε να κάνω το επόμενο βήμα. Τότε θυμήθηκα την κα Κουτσού, η οποία μου είχε αναφέρει σε μια συζήτησή μας, πως στην Ήπειρο υπάρχει κάποια Λένα Γεροθανάση, γνώστρια της κατεργασίας του μαλλιού. Η Λένα διατηρεί το θεματικό ξενώνα “Ρόκα” στον Ελαφότοπο Ζαγορίου και έχει ένα όραμα – την αναβίωση του κύκλου του μαλλιού στην Ελλάδα. Από την ίδια έμαθα στο Δολό Πωγωνίου τα τελευταία χρόνια διοργανώνεται ανοιχτή γιορτή του μαλλιού, με απώτερο σκοπό την αξιοποίηση το πρόβιου από αυτόχθονες ράτσες προβάτων μαλλί, αλλά και διατήρηση των τεχνικών που σχετίζονται με αυτό.
Κάπως έτσι, τον Ιούλιο του 2025 βρέθηκα στην Ήπειρο. Με την άφιξή μου εκεί ένιωσα συναισθηματικά φορτισμένη, αφού ο τόπος αυτός μου θύμισε τη γενέτειρα μου, τον Καύκασο. Εκεί ήρθα σε επαφή με ανθρώπους που αγαπούν το μαλλί όσο κι εγώ. Έμαθα πως η Λένα με μια παρέα ρομαντικών με μεράκι ανθρώπων, μέσω του the pokari project, προσπαθούν να ξαναστήσουν την αλυσίδα του μαλλιού στην Ελλάδα, η οποία έχει σπάσει από τα πρώτα της στάδια.
Το ταξίδι αυτό έγραψε πολύ έντονα μέσα μου, για πολλούς λόγους. Θα σταθώ στους ανθρώπους. Με όσους συνομίλησα διαπίστωσα πως μοιραζόμαστε το ίδιο πάθος για το υλικό και για τη δημιουργία. Είδα σπουδαίες τεχνίτριες να υφαίνουν χαλί σε αργαλειό και να μου μιλούν με περίσσια αγάπη και διάθεση να μεταδώσουν τα μυστικά της τέχνης τους. Είδα αυτές τις γυναίκες να κατεβάζουν το χαλί που ήχε ολοκληρωθεί από τον αργαλειό και να το υποδέχονται σαν γεννητούρια.
Απρόσμενες γνωριμίες είχα και πέρα από τη γιορτή. Όπως η κα Αντιγόνη, η οποία επιμένει να ψήνει το ψωμί που πουλάει στο φούρνο της σε ξυλόφουρνο. Είχαμε πολύ θερμή κουβέντα για τον μπαμπά της που φορούσε πάντα μάλλινα ρούχα, από ύφασμα που ύφαινε ή μάνα της στον αργαλειό, από δικό τους μαλλί. Για το πώς έμαθε η ίδια να υφαίνει. Για τον αργαλειό της μάνας της, τον οποίο δε θα αποχωριστεί ποτέ. “Αν το κάνω θα είναι σαν να βγάζω τη μάνα μου από το σπίτι”, μου είπε δακρύζοντας.
“Για νεροτριβή θα πάς στον Αλέξανδρο, μετά το Καλπάκι”, μου είπε η Λένα. Πάππου προς πάππου μυλωνάς, όμορφος άνθρωπος. “Το έκανε ο παππούς μου, ο μπαμπάς μου, θέλω να το κάνω κι εγώ. Έχω στη μνήμη μου εικόνες από υφαντά που τα χτυπάει το νερό και μεταμορφώνονται”.
Όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν κοινό χαρακτηριστικό την αγάπη του για την παράδοση τους , αναπόσπαστο κομμάτι της οποίας είναι το μαλλί και ο καθένας το υπηρετεί από την σκοπιά του.
Η επίσκεψή μου σε αυτό το μέρος αποτέλεσε σταθμό στη δημιουργική μου πορεία. Εκεί συνάντησα ένα ύφασμα από μαλλί μπούτσκων πρόβατων και ορεινών, που βόσκουν στο Δολό. Το ύφασμα αυτό παραδίδεται στη δύναμη του νερού στη νεροτριβή, όπου μεταμορφώνετε σε αφράτη επιφάνεια, η οποία μου θύμισε το felt, τη διαδικασία παρασκευής του οποίου τη γνώριζα και ήταν διαφορετική.
Διαπίστωσα πως φτάνω στο ίδιο σημείο από διαφορετική αφετηρία. Στον Καύκασο η κάπα του τσομπάνη, η μπούρκα, στην Κ. Ασία η επένδυση της νομαδική εστίας της γιούρτας. Έχω ασχοληθεί με αυτά τα στοιχεία στο παρελθόν. Σε αυτές τις περιοχές διαχειρίζονται τις ίνες του μαλλιού με τη λογική της τσόχας, ενώ εδώ στην Ήπειρο ως ύφασμα με υφάδια και στημόνια, το οποίο έχει τα χαρακτηριστικά της τσόχας. Η διαφορά είναι πως στην Ήπειρο η πίεση που απαιτείται για τη δημιουργία τσόχας με τα χέρια, αντικαθιστάται με τα χτυπήματα του νερού.
Βρέθηκα να εξερευνώ ξανά την ίδια ιστορία, την κάπα του τσομπάνη της Ηπείρου, όπου και εδώ συνδέεται με το σπίτι. Με τη διαφορά πως εδώ δεν είναι μονοκόμματη, αποτελείτε από τμήματα, τα οποία συναρμολογούνται με ραφές στο χέρι – μαγεύτηκα από ατές.
Με αυτό το ύφασμα και αυτές τις ραφές, τη σειρά μου “Όταν ο Καύκασος συναντά την Ήπειρο” περνάω στην επόμενη δημιουργική μου κατάσταση.
